Fjørå - vårskitur til stølane

 1.mai  Vårtur innover i fjordane vert fort ei reise i nasjonalromantikken, med blomstrande frukttre, leikne fossar og buldrande småskred. Sjølv om vi hadde fokus på stølar i området, var det umogleg å ikkje verte imponert av landskapet som spegla seg i den blikkstille fjorden: Frå irrgrøne spirer og blad nede langs fjorden til dei snødekte toppane meir enn tusen meter høgare oppe.  

Garden Hauge ved Fjørå ligg på ca 400 meter over havet. Her er det tilrettelagt parkering og eit godt utgangspunkt for turar.

Austover og innover mot Tafjorden

Vestover og utover Norddalsfjorden

Første stølen var Nedstestølen, som vi ikkje skulle heilt bortom i dag. 

Nedstestølen frå to ulike vinklar

Deretter passerte vi Høgsætra

Synnøve har tilgang til eit av sela på Nysætra - som var hovudmålet for dagen. 

Selet! Båsplassar i kjellaren og enkel innkvartering i hovudetasjen. 

Flagget måtte sjølvsagt ut på 1. mai.  

Båsane står framleis og vitnar om anna bruk enn fritid og friluftsliv. 

Vi gjekk eit stykke vidare innover. Vårskitur er fantastisk og det er fine slake bakkar bak stølane opp mot Insteheia.  

Nysætra

Og fleire stølar freista til nye turar på andre sida av fjorden...

Valldal Bygdekvinnelag har gjeve ut boka: "Til seters. Setrar i Norddal". 
Flott og informativ bok. 

Om Nysætra/Høgsætra: 
Stølane vart etablert ca midt på 1800-talet. Fram til 1937 var det mykje geit. Deretter hest, kyr og sau. I dag er det kun litt sau som beiter fjellet. Dei fleste bygga som står i dag er sett opp etter 1947. Stølane og beiteområda har utfordringar med tørke. Tidlegare måtte dei frakte ved langsvegsfrå. I dag er det attgroing og skoggrensa kryp opp mot stølane. Vegen vart bygd i 1938-1940, berekna på hest og kjerre i første omgang. Før den tid var det berre sti til stølane. No kan ein køyre med traktor og bil på sommaren. 

Nedstestølen:

Ikkje av dei eldste, men det var støl her ca 1870. Geitehaldet slutta i 1946, men stølen var i bruk med kyr fram til ca 1965. Her var det godt med vatn og det vart nytta løypestreng til å få ved opp og mjølk og gras ned.   

Vaksvikfjellet - overgangstur frå støl til støl

 12.12.22 Vaksvikfjellet er eit flott utgangspunkt for ski- og fjellturar. Til liks med mange slike populære friluftsområde har det tidlegare vore aktiv stølsdrift i området. Infrastrukturen med vegar, parkeringsplassar og hytter har rot i lengre tradisjonar enn søndagsturen. 

Eg har aldri gått langrennsløypene her før. Sidan det var lite snø og plussgradene pressa på frå aust, var berre delar av løypenettet køyrt opp av Lauparen IL -  men desse var nypreppa og flotte. Det vart tur til Grytalisætra først og over mot Kjersemsetra etterkvart. 

Synnøve på Grytalisætra

Seterstemning og "Stikk-ut"-post

Vinterstøl

Kjersemsetra utvida med meir moderne hytter

Kjersemsetra med Stall Kjersem som driv med islandshestar.

Desember er nok ikkje rette månaden å få skikkeleg stølsliv-stemning. Det var likevel ikkje vanskeleg å skjønne at dette var ein enkel og effektiv måte og komme seg frå Romsdalsfjorden til Storfjorden i gamle dagar.

Emblemsfjellet på langs med stølsblikk

 21.11 November med eit hint av julestemning er flott, men avgrensar turmåla litt. Vi tok kjente stiar på Emblemsfjellet, men med eit nytt og skarpt blikk på stølane som ligg på rad og rekke.

Røssevollvatnet. Skimtar hustaka på Eikenossætra i skogen 

Glimt av stølsidyll - Eikenossætra

Fleire stølshus var omgjort til moderne hytter og tydeleg i bruk - kjekt! 

Setervollen var skikkeleg attgrodd. Trist, men forståeleg. 

Neste støl Røssevollssætra. Mindre å sjå der, men framleis spor etter folk. 

Gamle murar...

..og eit bygg som stod att. 

Over snødekt myr og hei og knausar bar det. Vi hadde stø kurs austover og neste setervoll var innafor rekkevidde. 

Emblemssætra/Skillingsetra. 

Dette huset har vi sett langs skiløypa før. 

Denne gamle stova hadde vi ikkje lagt merke til før

Flott utsikt og fleire gamle og nyare hytter på setra. 

Resten av bilda er fra Synnøve. Vi tok ein ekstrarunde og fekk med oss Puskesetra på returen. 

Kulturlandskap

Puskesetra

Ex-setervoll, no mørk og dyster granskog.

Det siste store spørsmålet for dagen var om dette også er ei gamal seter, eller berre ei hytte? 

Knappe 9 kilometer og 4 setrer. 

Link til litt meir lokalhistorie fra Emblemsfjellet

Juninatt i naturen

5.-6. juni "Nettverk marin forsøpling Sunnmøre" inviterte til ryddedag i Ellingsøyfjorden. Det fann vi fort ut at burde kombinerast med hengekøyetur og padling. Nokon tok grunnkurs i padling i fjor og slik kompetanse må som kjente haldast ved like.

Det var ikkje så enkelt å parkere og legge ut som vi hadde tenkt - i alle fall ikkje der vi hadde tenkt. Om enn litt seine, så kom vi oss ut på fredagen og fann ein perfekt leirplass. Ved, tre til å henge køyene i, enkelt å gå på land - og faktisk på avtalt øy for rydding!

Det er noko med desse sommarkveldane. Eg får generelt lakenskrekk i juni, og panikk for å ikkje nytte kveldane fullt ut (og påfølgande søvnunderskot...). Sommarkveldane er så få, det er så fint å sitte utover i skumringa og heilt mørkt vert det ikkje. Og det er akkurat slik dei helst skal nytast. I godt lag og utan tidspress.

Endeleg på sjøen att!!

Rosa kveld. 

Evig blåtime (Foto Synnøve)

Vi hadde toppa laget denne kvelden, så det vart både nye historier, bursdagsfeiring og diktlesing ved bålet. 

Junikveld

Vi sitter i slørblå junikveld

og svaler oss ute på trammen.

Og alt vi ser på har dobbelt liv,

fordi vi sanser det sammen.

Se – skogsjøen ligger og skinner rødt

av sunkne solefalls-riker.

Og blankt som en ting av gammelt sølv

er skriket som lommen skriker.

Og heggen ved grinda brenner så stilt

av nykveikte blomsterkvaster.

Nå skjelver de kvitt i et pust av vind,

– det er som om noe haster …

Å, flytt deg nærmere inn til meg

her på kjøkkentrammen!

Den er så svinnende kort den stund

vi mennesker er sammen.

 Hans Børli

Foto: Synnøve

Det vart ei fin natt. God temperatur (tosifra!!) og ingen mygg. Eit par regndropar kom det, men det gjorde i grunn ikkje noko. 

Mildrid med proff-oppsett

Først rydda vi stranda "vår"

Idyll, men innimellom låg det plast og søppel. - og ein flaskepost! 

Denne strekninga vart rydda...

Fem sekkar, rør og diverse større greier. Mest isopor og gamal udefinerbar plast. 500 meter, fire personar, ein time.  

Deretter fann vi nettverksgjengen, drakk bålkaffi og rydda litt meir. Dei hadde funne ei forsøpla rekvik på vestsida, så det var dessverre nok å ta av.  Lauvblåsaren var med for utprøving. Det er mykje smuldra plast og småbitar - overalt. 

Kan den her brukast til noko lurt?

30-40 sekkar? 

Blanda kjensler. Mykje er rydda, mykje ligg framleis att. 

For å kome i kontakt med ryddenettverket, ta kontakt med Runde Miljøsenter eller Sunnmøre friluftsråd. 

Link til alle "Natt i naturen"-turane våre i 2020

Maiheng og vårskitur - Eidskyrkja (1482 moh)

17.-18 mai Synnøve og eg har slitt med å finne felles tid til turing ei stund. Vi satsar difor på kvalitet framfor kvantitet for tida! Nasjonaldagen kan feirast på så mange vis. Vi valgte tradisjonell formiddag, men med turplanar utover ettermiddagen. Betre sommarver enn denne helga skal ein leiter etter - temperaturar på 20- talet, sol og vindstille. Alternative turmål var mange, men vi landa til slutt på Grøndalen og Eidskyrkja i Volda.

Grøndalen i all si prakt

Flott setervoll, perfekt plassert for å få mest mogleg kveldssol. 

Litt artig at dette er Kristin sitt ferieparadis frå barndommen! 

Bak der ruvar Eidskyrkja/Kyrkjefjellet. I morgon, i morgon...

Hipp, hipp! 

Det var framleis 17. mai, så vi la inn ei lita feiring i varmen.

Det er sjeldan eg knotar så mykje med å få på plass køya, men etterkvart vart det ei slags ordning på det. 

Desse lyse lange vårnettene er heilt fantastiske! Når det i tillegg er 20 grader og ikkje ein knott i sikte - perfekt!

Nesten fullmåne

Neste dag vart det lang frukost og kaffidrikking. Det var ikkje heilt lett å vite korleis ein skulle kle seg, det var nesten FOR varmt og trykkande. Vi kom oss avgarde i 11-tida, fann stien ved setra og la i veg oppover. Sti, bjørkeskog, sildrande vårbekkar i og ved stien. Skummelt lite fuglesong. Vi var spente på kor langt vi måtte bære skia.  

Fint på fjellet - klassisk vårskitur! 

   

Synnøve i skaret mellom vatna. Markante Storetinden 1408 moh (Gjuratindane) bakerst 

Jegaren utan våpen og rypa utan frykt.

Då vi tok på oss skia var det ganske bratt og det kom ei regnbyge. Humøret sank. Det er i grunn litt meiningslaust å gå på vårskitur i regn. Vi snakka om å snu, men sidan temperaturen var grei, så gav vi det eit lite forsøk til. Og det angra vi ikkje på! Det letta. Verda gjekk frå grå og konturlaus til blåblå og krittkvit, med dei kontrastane som gjer vårskiturane til eit eventyr!

I motbakkane er det berre å finne si gangfart og kjempe mot sine indre demonar. Opp kjem ein, sjølv om det kjennes seigt og sakte ut. 

På platået mot toppen

Snøørken!

I horisonten skimta vi kjente vakre fjell, Jakta stikk seg godt ut frå denne vinkelen.

Inn i evigheita

 Kjekt å sjå varden etter vel 1000 høgdemeter og dei siste slake motbakkane til toppen

Toppen!!

Humøret på plass. Dette er verkeleg eit digert platå. Rundskuet er på absolutt 360 grader og knallfint med fantastiske fjell på absolutt alle kantar.  

Eidskyrkja er høgaste fjellet i Volda kommune, og fjell nr 58 i Norge etter primærfaktor.  

Mot Ålfotbreen, hyllefjella og Gjegna i Nordfjord

Sunnmøre med Jakta og Slogen

Vi feira med flagg i dag og! Hipp, hipp!

Då var det berre nedturen att. Snøen var varm og solpåverka, så det var trått føre, og tung styresnø. 

Roar i fin stil nedover fjellsida

Synnøve med Sunndalsnipa bak. Førstedame og sporleggar både opp og ned. 

Denne bakken er utfordringa, men det gjekk greit både opp og ned. Vi gjekk i store sikksakkar mellom hamrane. Eg målte helling på ca 30 grader der vi gjekk eit par plassar. 

 

Ned i varmen og lukt av vår i lyng og gras. Ein flott tur! 

Vi kom ned til bilen etter 5,5 timar. Då hadde vi ikkje stressa,  hatt fleire korte pausar og av og på med klede og to nistepausar undervegs.  

6 km  og vel 1000 høgdemeter ein veg

Takk for turen! 

Vel heime var det ei rekke utfordringar som måtte løysast. For min del var det heilt konkret: flatt dekk. Heldigvis fekk eg god hjelp til dekkskift. 

Link til turen på Eidskyrkja i 2014 - då gjekk vi frå Skinnviksætra.